Typografia w systemie oznakowań

Typografia w systemie oznakowań

Przed przeczytaniem tekstu warto sobie powtórzyć: Podstawy wayfindinguZasady projektowania wayfindingu i System Oznakowań.

Wybór kroju pisma dla oznakowań w miejscach publicznych rządzi się własnymi prawami. Poniżej przytoczę, co na ten temat mówi Andreas Uebele, projektant graficzny niemieckiego pochodzenia zajmujący się tematem projektowania systemów oznakowań.

Jest kilka kryteriów, według których wybieramy krój pisma. Czy współgra on z wyobrażeniem o firmie lub z projektem? Czy jest zbyt ozdobny? Szeryfowe kroje pisma nie działają w systemach oznakowań tak dobrze jak ich bezszeryfowe odpowiedniki – głównie dlatego, że systemy skupiające się na funkcji muszą być tak jasne i bezpośrednie jak to możliwe.

Oczywiście każdy zna argument o tym, że czytanie szeryfowych krojów pisma jest znacznie prostsze, gdy oko śledzi długi tekst. Być może to prawda. Jednak w tej sytuacji argument ten jest nieistotny, ponieważ zazwyczaj teksty na oznaczeniach są bardzo krótkie. Dla przykładu wybierzmy Timesa, który jest atrakcyjnym, skromnym i czytelnym krojem pisma. Problem leży jedynie w jego charakterystyce. W książce litery kumulują się w tekst ciągły, gdzie forma odgrywa mało znaczącą rolę. Występują tam bardzo małe litery, które wchodzą w relację ze stroną – prostokątny układ złożony z liter koresponduje z kształtem książki. Jednakże w systemie wayfindingu, ten związek jest odwrócony. Litery dużego rozmiaru znajdują się w ograniczonej przestrzeni.

Indywidualna forma każdej z liter jest bezpośrednio połączona z przestrzenią oraz jej granicami, te zaś zazwyczaj są prostokątne, proste w formie. Te cechy powinny być takie same w przypadku krojów pisma, w tym wypadku są to kroje bezszeryfowe. Rysunek liter oraz ich zakończenia szeryfowe zdają się kontrastować z przestrzeniami, na których muszą zostać umieszczone.

Jednakże nie wszystkie bezszeryfowe kroje pisma nadają się do używania przy projektowaniu oznakowań. Na czytelność wpływa także wysokość środkowej linii pisma (ang. x-height). Litery z większą wysokością środkowej linii pisma są czytelniejsze w mniejszych rozmiarach, a co za tym idzie, lepiej widoczne z dalekiej odległości. W najpopularniejszych krojach używanych w transporcie publicznym, wysokość ta oscyluje w okolicach 70% wysokości stopnia pisma.

typo
Porównanie x-height w najbardziej popularnych krojach pisma, używanych w usługach transportowych. Od góry: Akzidenz Grotesk Bold (70%), Helvetica Neue Bold (73%), Frutiger 65 Bold (73%), FF DIN (72%)

Sam rysunek litery powinien być jak najbardziej prosty i harmonijny, oparty na geometrycznych kształtach, aby dobrze współgrać z geometrycznym środowiskiem Należy pamiętać, że typografia w oznaczeniach nie jest ozdobą, tylko pełni funkcję informacyjną. Nie ma zachwycać swoją formą, ale w jak najszybszy i najefektywniejszy sposób przekazywać najważniejsze informacje.

Najczęściej spotykana jest odmiana pogrubiona, ponieważ posiada ona największy wpływ na odbiorcę, jest najbardziej widoczna i bezpośrednia. W przypadkach, gdzie napisy mogą zajmować dużo przestrzeni, proponowane są skondensowane odmiany krojów, które zajmują zdecydowanie mniej miejsca. Dodatkowym atutem jest krój pisma posiadający rozbudowaną rodzinę – w ten sposób projektant ma możliwość stworzenia hierarchii informacji używając jednego kroju pisma.


1916: Johnston

W 1913 roku wybitny kaligraf Edward Johnston oraz Eric Gill, typograf, dostali od Franka Picka, dyrektora handlowego firmy Transport For London, zlecenie na wykonanie kroju pisma dla tejże firmy. Zalecenia Picka zakładały krój zapewniający, że firmowe plakaty nie będą mylone z reklamami oraz “wyrazistą prostotę autentycznego liternictwa z najlepszych okresów w dziejach”. W 1916 roku, krój o nazwie Johnston został zaakceptowany i upubliczniony. Czy spełniał założenia?

Krój ten łączył dzisiejszy grotesk z dawną formą bezszeryfowych krojów z początków XX wieku. Jak na tamte czasy rysunek liter był niespotykany, nowoczesny i wyróżniający się na tle szeryfowych i ozdobnych form. Poszczególne litery były oparte na kwadracie, wielka litera O tworzyła idealny okrąg, nawiązując do logo firmy: słynnego Roundela. W 1919 roku krój pisma został pokazany na mapach metra. Po wdrożeniu do całego systemu w 1933 roku, styl graficzny przetrwał aż do dnia dzisiejszego. Z niewielkimi zmianami na przestrzeni dekad, krój pisma Johnston tworzy od prawie stu lat element identyfikacji graficznej transportu w Londynie. Tym samym jest jednym z najdłużej trwających elementów identyfikacji wizualnej na świecie.

johnston
Krój Johnston –Alfabet, Logo, Oznakowanie

1965: Rail Alphabet

Rail Alphabet jest krojem zaprojektowanym przez Jocka Kinneira i Margaret Calvert na zlecenie firmy przewozowej British Railways. Pierwsze testy czytelności kroju odbyły się na londyńskiej Liverpool Street Station w latach 60., niedługo później został on zaadaptowany przez Design Research Unit w 1965 roku jako oficjalny krój pisma British Rail. Rail Alphabet jest krojem bezszeryfowym, rysunkiem przypomina pogrubioną Helveticę, ale też Akzidenz Grotesk, krój już wcześniej wykorzystywany w systemach informacji przemysłu transportowego w Wielkiej Brytanii.

Szczególnie istotna jest w nim czytelność z dalekich odległości dzięki odpowiedniej proporcji i prostym rysunku poszczególnych liter. Nowy alfabet bardzo dobrze się przyjął oraz był szeroko wykorzystywany w późniejszym czasie. Zaczęły z niego korzystać: państwowa kolej w Danii i Norwegii oraz British Airports Authority, znane teraz jako Heathrow Airport Holdings.

rail
Alfabet kroju Rail Alphabet. Źródło

1995: FF DIN

FF DIN, krój zaprojektowany przez holenderskiego typografa Alberta Jana Poola w 1995 roku, jest kontynuacją znanego kroju pisma DIN 1451, stworzonego ponad sześć dekad wcześniej do użytku głównie przy oznakowaniach w transporcie. Bezpośrednią dla niego bazą były kroje DIN-Mittelschrift i DIN-Engschrift.

W porównaniu ze swoim poprzednikiem, rysunek litery jest łagodniejszy, bardziej obły. Najważniejszą różnicą jest pokaźna ilość grubości i odmian kroju – bardzo obszerna rodzina. Na przestrzeni lat dodano również znaki z greckiego oraz wschodnioeuropejskiego alfabetu, znaki matematyczne, symbole, strzałki. Stał się on na tamten okres jednym z najbardziej rozwiniętych krojów pisma, często wykorzystywanych w projektowaniu dla transportu i oznakowań.

millbank
FF DIN w użyciu. AlfabetOznakowanie

 1996: Via

Via jest krojem pisma zaprojektowanym specjalnie dla duńskiego przewoźnika kolejowego DSB. Projekt wykonała rodzima agencja Kontrapunkt, przy okazji ogólnego odświeżenia marki i projektowania systemu wayfindingu. Litery posiadają wysokie minuskuły, mając przy tym stosunkowo krótkie wydłużenia górne i dolne. Wykończenia liter sprawiają wrażenie ciosanych, posiadają kontrastowe grubości. Krój jest charakterystyczny przez specyficzne wydłużenie dolne małej litery G, która przez wspomniany zabieg sprawia wrażenie uciętej. Font Via został użyty do wszystkich oznaczeń, komunikatów, ale również reklam oraz materiałów firmy. Via jest krojem bardzo czytelnym, o ciekawej formie graficzne.

via
Krój pisma Via. Źródło

2014: FS Millbank

Krój pisma FS Millbank został zaprojektowany w 2014 roku przez młodego projektanta

Stuarta De Rozario, a udostępniony do sprzedaży w roku 2015. Jak twierdzi autor, jest to krój stworzony specjalnie do użytkowania przy projektowaniu oznaczeń lub innych elementów wayfindingu. Trudno się z nim nie zgodzić.Dzięki przemyślanym detalom, krój przeszedł pomyślnie testy czytelności z dalekiej odległości, a także przy rozmyciu liter, niskim kontraście czy widzeniu napisów z ostrego kąta.

Stworzono także odmianę “FS Millbank Negative”, zaprojektowaną specjalnie dla białych liter na czarnym tle. Dodatkowo w pakiecie stworzono ikony o tematyce związanej z przemysłem transportowym. Krój poza bardzo ładnym rysunkiem litery jest przejrzysty i posiada wszystkie cechy kroju odpowiedniego do używania przy projektowaniu systemu oznaczeń.

millbank2
Krój pisma Millbank. Źródło

 


 

Źródła:

Reklamy

Jedna myśl w temacie “Typografia w systemie oznakowań

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s